Czy szef może mi wypowiedzieć pracę? Oto zasady

Yngvil Mortensen

foreignworkers@lomedia.no

Lene Svenning

Oto, co powinno się wiedzieć o wypowiedzeniu pracy.

Czy mój szef może mnie zwolnić?

Tak. Twój szef może cię zwolnić i sprawić, że stracisz pracę.

Ale: Twój pracodawca musi mieć uzasadniony powód, aby cię zwolnić. Prawo nazywa to «rzeczowym powodem».

Jeżeli pracodawca nie ma rzeczowego powodu, zwolnienie takie jest bezprawne.

Co może być przykładem «rzeczowych powodów» zwolnienia?

Gdy firma musi zredukować liczbę pracowników, bo na przykład ma zbyt mało zleceń lub ma tak duży deficyt, że istnieje poważne ryzyko jej likwidacji.

Lub że sam poważnie naruszyłeś umowę o pracę zawartą ze swoim pracodawcą.

Czy można mnie zmusić do odejścia w trybie natychmiastowym?

Może cię czekać zwolnienie dyscyplinarne, o ile z twojej winy doszło do rażącego naruszenia obowiązków lub innego istotnego niedotrzymania warunków umowy o pracę.

Przykładami takich sytuacji są przekręty finansowe, przemoc lub nadużywanie substancji odurzających w miejscu pracy.

W przypadku zwolnienia dyscyplinarnego, musisz natychmiast opuścić pracę i nie masz prawa «pozostać na stanowisku», nawet jeżeli masz zamiar to zwolnienie zaskarżyć.

Czy mój szef musi mi wyjaśnić, dlaczego firma chce mnie zwolnić, zanim to zrobi?

Tak. Jest to określone w paragrafie 15-1 Norweskiej ustawy o środowisku pracy.

Możliwość zwolnienia szef musi przedyskutować z daną osobą przed napisaniem ewentualnego wypowiedzenia umowy o pracę.

Na takim spotkaniu omówione zostaną przyczyny zwolnienia.

Czy wypowiedzenie umowy o pracę musi nastąpić w trybie pisemnym?

Tak. Wypowiedzenie umowy o pracę musi być złożone w formie pisemnej. Musi zostać dostarczone osobiście lub wysłane listem poleconym.

Musi także określać, twoje prawa do zażądania negocjacji i wniesienia pozwu przeciw pracodawcy.

Co się stanie, Jeżeli nie zgadzam się ze zwolnieniem?

Jeżeli nie zgadzasz się na wypowiedzenie, musisz zażądać negocjacji z pracodawcą.

Należy wtedy, w ciągu dwóch tygodni od otrzymania wypowiedzenia, złożyć o to wniosek w formie pisemnej.

Po otrzymaniu takiego wniosku przez pracodawcę, szef musi w ciągu dwóch tygodni zorganizować spotkanie.

Masz prawo, aby na spotkaniu towarzyszył ci doradca, na przykład mąż zaufania.

Ze spotkania należy sporządzić protokół, z którego ma wynikać, co zostało uzgodnione lub odrzucone. Protokół powinien zostać podpisany przez obie strony.

A co jeżeli nie dojdzie do zgody?

Jeżeli nie jesteś w stanie dojść z pracodawcą do porozumienia w drodze negocjacji, możesz złożyć pozew do sądu, tj. wkroczyć na drogę prawną, aby zachować pracę.

Pozew musisz wtedy złożyć w ciągu ośmiu tygodni od zakończenia negocjacji. Jeżeli ubiegasz się o odszkodowanie, a nie o powrót do pracy, termin ten wynosi sześć miesięcy.

Jeżeli otrzymam wypowiedzenie i złożę w tej sprawie pozew do sądu, czy nadal będę pracownikiem firmy w trakcie trwania postępowania prawnego?

Jeżeli jesteś pracownikiem zatrudnionym na stałe i złożysz pozew w wyznaczonym terminie, a sąd tak zadecyduje, odpowiedź na to pytanie brzmi: tak.

Jeżeli jesteś zatrudniony w okresie próbnym, odpowiedź na to pytanie brzmi: nie.

Czy chcesz przeczytać więcej podobnych historii po polsku? Zapisz się na nasz newsletter tutaj

Czy szef może mnie zwolnić, bo jestem chory?

Nie. Nie przez pierwsze 12 miesięcy twojej choroby.

Zgodnie z prawem, w takim przypadku pracodawca nie może uzasadniać zwolnienia chorobą.

Możesz natomiast zostać zwolniony, jeżeli po upływie 12 miesięcy nadal będziesz chory.

Pracodawca musi jednak wtedy udokumentować, że podejmował próby dostosowania warunków pracy do twoich potrzeb oraz, że jest mało prawdopodobne by twój powrót do pracy mógł nastąpić w przystępnym okresie czasu.

Czy jako osoba zwolniona z pracy mam prawo do nowego stanowiska w firmie?

Jeżeli w firmie są inne wolne stanowiska, możesz mieć prawo do otrzymania nowej pracy.

Dotyczy to na przykład zwolnienia z powodu redukcji etatów w firmie.

Musisz spełniać wymagania kwalifikacyjne na dane stanowisko.

Prawo to przysługuje Ci przez okres dwunastu miesięcy od zakończenia okresu wypowiedzenia.        

Dla zachowania tych uprawnień, okres zatrudnienia musi wynosić co najmniej 12 miesięcy w ciągu ostatnich dwóch lat.

Czym jest okres wypowiedzenia?

Jest to okres od daty wypowiedzenia do dnia faktycznego odejścia z pracy.

Jak długi jest okres wypowiedzenia?

Okres wypowiedzenia zazwyczaj zaczyna obowiązywać od pierwszego dnia miesiąca następującego po udzieleniu wypowiedzenia.

• Jeżeli pracujesz w okresie próbnym, termin wypowiedzenia wynosi 14 dni.

• Jeżeli okres zatrudnienia był krótszy od pięciu lat, okres wypowiedzenia wynosi jeden miesiąc.

• Jeżeli okres zatrudnienia wynosił od pięciu do dziesięciu lat, termin ten wynosi dwa miesiące.

• Jeżeli okres zatrudnienia w firmie trwał powyżej dziesięciu lat, termin ten będzie wynosił od trzech do sześciu miesięcy, zależnie od twojego wieku.

Jeżeli sam wypowiesz pracę, okres wypowiedzenia nigdy nie przekroczy trzech miesięcy.

UWAGA: Niniejsze zasady obowiązują, o ile nie zawarto umowy o innym brzmieniu.

Czy w okresie wypowiedzenia przysługuje mi wynagrodzenie?

Tak. W okresie wypowiedzenia masz zarówno pracować jak i otrzymywać wynagrodzenie.

Czy przysługuje mi bezpłatna pomoc prawna, gdy uznam, że zwolnienie jest niesłuszne i pozwę pracodawcę?

Członkowie LO (Norweskiej Konfederacji Związków Zawodowych) mogą otrzymać bezpłatną pomoc prawną z własnego związku lub od prawnika z LO.

Czy, jeżeli zostanę zwolniony z pracy, przysługuje mi zasiłek dla bezrobotnych z Nav?

Tak. Otrzymasz z Nav zasiłek dla bezrobotnych – zwany również zasiłkiem dziennym.

Nav zaleca, aby wniosek o zasiłek złożyć na dwa tygodnie przed ostatnim dniem, w którym będziesz uprawniony do otrzymywania wynagrodzenia.

Zasiłek dla bezrobotnych będziesz otrzymywać od pierwszego dnia, w którym będziesz mieć do niego prawo.

Ale: Jeżeli to Ty ponosisz winę za zwolnienie z pracy, zasiłku dla bezrobotnych nie otrzymasz przez pierwsze 18 tygodni.

Źródła: Zbiór norweskich aktów prawnych (Lovdata), Norweska Inspekcja Pracy (Arbeidstilsynet), Norweski Związek Zawodowy Pracowników Handlu i Biur (HK – Handel og kontor)

Tłumaczenie: Halina Thee

Śledź nas na Facebooku: FriFagbevegelse for foreign workers